Afvoer tuin: zo verwerk je regenwater zonder het riool te belasten

Een goede afvoer in de tuin zorgt ervoor dat regenwater snel en gecontroleerd wordt afgevoerd, zodat je geen last krijgt van plassen, modder of wateroverlast. Hoe je dat aanpakt, hangt af van de bodemsoort in je tuin, hoeveel verharding je hebt en of je het water wilt afvoeren of juist wilt vasthouden.

Waarom de afvoer van je tuin aandacht verdient

Bij hevige regen kan een tuin snel verzadigd raken, zeker op kleigrond of in tuinen met veel tegels en bestrating. Het water heeft dan nergens naartoe en blijft staan. Dat geeft niet alleen een drassige tuin, maar kan ook leiden tot schade aan funderingen, muren of terrassen. Op zandgrond verdwijnt water sneller, maar ook daar kan een slecht aangelegde tuin voor problemen zorgen als het water richting het huis stroomt.

Traditioneel gaat al dat regenwater via het riool. Dat is een nadeel, want het riool raakt bij hevige buien snel overbelast. Veel gemeenten stimuleren daarom juist om regenwater op eigen terrein te verwerken, en sommige gemeenten verplichten dat zelfs bij nieuwbouw of renovatie.

Opties voor de afvoer van regenwater in je tuin

Er zijn meerdere manieren om regenwater in de tuin op te vangen of af te voeren. Welke oplossing het beste werkt, hangt af van je situatie.

• Infiltratiegreppel of wadi: een lage, begroeide geul in de tuin waar regenwater naartoe stroomt en langzaam in de bodem zakt. Werkt goed op zandgrond, minder op klei.
• Infiltratiekrat: een kunststof krat dat je ondergronds plaatst. Water stroomt erin en sijpelt via de bodem weg. Nuttig op percelen met weinig ruimte. Gangbare afmetingen zijn 60 x 40 x 40 cm per eenheid, te combineren tot grotere volumes.
• Regenton of regenwaterput: je vangt regenwater op van het dak en slaat het op. Handig voor bewatering in droge periodes. Een standaard regenton heeft 200 tot 300 liter inhoud; een grotere ondergrondse cisterne kan duizenden liters bevatten.
• Drain of drainagebuis: een geperforeerde buis die je ondergronds legt en overtollig grondwater wegvoert. Nuttig in tuinen die van nature nat blijven, of achter keermuren.
• Minder verharding: elke vierkante meter tegel die je vervangt door gazon, grind of beplanting zorgt voor meer infiltratie. Simpel en effectief.

Hoe je een drainagebuis legt in de tuin

Een drainagebuis is een van de meest gebruikte oplossingen bij een structureel natte tuin. Je legt de buis in een greppel op een diepte van ongeveer 50 tot 80 centimeter. De buis heeft kleine openingen aan de zijkant zodat grondwater er vanzelf in stroomt. Rond de buis gebruik je grof grind als filterlaag, zodat de gaatjes niet dichtslibben met fijn zand of klei. Aan het einde van de buis moet het water ergens naartoe: een sloot, een infiltratiekrat of een ander afgevoerd punt. Let op dat je de buis met een lichte helling legt, minimaal 0,5 procent, zodat het water vanzelf wegstroomt.

Bij het graven van een sleuf kun je een shovel of spade gebruiken, maar voor langere trajecten huur je beter een greppelfrees. De kosten voor een drainagesysteem lopen sterk uiteen: voor een gemiddelde achtertuin van 50 tot 80 vierkante meter schat je naar eigen uitvoering al snel 200 tot 500 euro aan materiaal. Laat je het door een hovenier of aannemer doen, dan komen daar arbeidskosten bij die de totaalprijs makkelijk verdubbelen of verdrievoudigen.

Afvoer tuin zonder riool: wat zijn de voordelen?

Regenwater niet naar het riool afvoeren heeft een aantal praktische voordelen. Je tuin profiteert van het water dat langzaam in de bodem trekt, wat goed is voor planten en bomen. Je verlaagt de druk op het rioolstelsel in jouw straat, wat bij heftige buien wateroverlast elders kan voorkomen. En als je het water opslaat in een regenwaterput, gebruik je minder leidingwater voor de tuin, wat op jaarbasis een flinke besparing kan opleveren.

Een nadeel is dat infiltratie niet overal werkt. Op zware kleigrond zakt water nauwelijks weg, waardoor een infiltratiekrat of wadi weinig effect heeft. In dat geval moet je water toch afvoeren naar een sloot of ander oppervlaktewater, of kiezen voor opslag in een put.

Veelgemaakte fouten bij tuinafvoer

Een veelgemaakte fout is het aanleggen van een drain of greppel zonder voldoende helling. Water stroomt dan niet weg en het systeem slaat dicht. Een andere valkuil is het weglaten van een filteromhulling rondom de drainagebuis. Zonder filterdoek of grindlaag slibt de buis binnen een paar jaar dicht en werkt het systeem niet meer. Controleer ook of je overtollig water mag lozen op naburige sloten: daarvoor heb je soms een vergunning nodig van het waterschap.

Tot slot: gooi nooit regenwater van uw verharding af als het veel olie, zeep of andere vervuilende stoffen bevat, dat mag in de meeste gevallen niet zomaar in de bodem of op het oppervlaktewater worden geloosd.

Een goede afvoer in de tuin is geen grote klus, maar vraagt wel om de juiste keuze voor jouw grondsoort en situatie. Begin met de bodem in de gaten houden na een regenbui: blijft water meer dan een uur staan, dan is er werk aan de winkel. Met een drain, een infiltratiekrat of simpelweg minder verharding los je in de meeste tuinen het probleem duurzaam op.